1. Zoekproces

Gebruik een logboek of een ander digitaal document voor het opzetten van de zoekstrategie. Hierin leg je de onderzoeksvraag, de verschillende keuzes, de zoekstrings en zoekresultaten vast:

  • onderzoeksvraag
  • subonderwerpen uit de onderzoeksvraag en beperkingen qua in- en exclusiecriteria
  • ​​keuze van databanken en andere bronnen op basis van het content van de databanken en/of websites en/of media
  • zoektermen voor de subonderwerpen en eventueel de beperkingen en/of soort onderzoeken 
  • keuze van Booleaanse operatoren, zoekvelden etc
  • zowel de basis als de aan de databank aangepaste zoekstrings die gebruikt zijn met het resultaat dat het heeft opgeleverd en de datum waarop is gezocht
  • zoekmethodes als systematisch zoeken aangevuld met bv. citatiezoeken
  • selectieproces; eerst op basis van abstracts, vervolgens op basis van de full text
  • hoe de artikelen zijn beoordeeld
  • welke software is gebruikt voor bv. het analyseren van de artikelen    

De PRISMA Flow Diagram kun je invullen en opnemen als verantwoording van het literatuuronderzoek in je scriptie. 

Gebruik als hulpmiddel onderstaande word-bestanden; een informatielogboek en een flowchart.

 

2. Zoekvraag

Je zoekt artikelen over het inzetten van social media om gezond leven te bevorderen bij tieners. De onderwerpen zijn: 

  • tieners
  • social media
  • gezond leven bevorderen

Misschien wil je onderzoeken of de ene vorm van social media effectiever is dan een andere vorm. Na aanpassing van de zoekvraag zijn de onderwerpen dan bijvoorbeeld:

  • tieners
  • Facebook
  • YouTube Vloggers
  • gezond leven bevorderen

Het PICO-model is hiervoor heel handig. De PICO bestaat eigenlijk uit vier onderdelen:

  • P van patiënt, populatie of probleem
  • I van interventie
  • C van comparison of vergelijking
  • O van outcome of uitkomst
  • eventueel ook de S van study of onderzoekstype

3. Databanken

4. Zoektermen

Je zoekt. artikelen over het inzetten van social media om gezond leven te bevorderen bij tieners. De onderwerpen zijn: 

  • tieners
  • social media
  • gezond leven bevorderen

Per onderwerp ga je op zoek naar alternatieve termen als

  • synoniemen​
  • vaktermen
  • vertalingen (Engels en eventueel ook andere talen)
  • spellingsvarianten (Brits versus Amerikaans Engels)
  • afkortingen
  • bredere termen
  • smallere termen
  • verwante termen
  • enkelvoud
  • meervoud
  • antoniemen (het tegenovergestelde begrip: muscle strength en muscle weakness)

Wees je bewust van homoniemen (hetzelfde woord met een andere betekenis)!

Voorbeeld voor tieners:

Adolescent OR Adolescents OR Adolescence OR Teen OR Teens OR Teenager OR Teenagers OR Young OR “Young adult” OR “Young adults” OR “Young adulthood” OR “Young age” OR “Young People” OR “Young people’s” OR “Young person” OR “Young persons” OR  Youngster OR Youngsters OR Youth OR Youths OR “Youth’s”

Handig om te gebruiken:

  • Wikipedia
  • Thesauri (zie Zoektechniek)
  • Woordenboeken
  • Trefwoorden bij reeds gevonden artikelen

Minilecture zoektermen

5. Zoektechniek

Maak bij het zoeken gebruik van de volgende tips:

  • Booleaans operatoren
  • Haakjes
  • Exacte woordcombinatie
  • Truncatie
  • Thesaurus
  • Vrije tekstwoorden
  • Zoekvelden

Aanbevolenmaak een combinatie van thesaurustermen en vrije tekstwoorden want dat geeft de meeste zoekresultaten. Met name in PubMed moet deze combinatie gebruikt worden. De meest actuele referenties in PubMed hebben namelijk nog geen MeSH Term (= thesaurusterm) toegekend gekregen, dus vind je die referenties alleen door te zoeken met 'vrije tekstwoorden'

Door te kiezen voor de volgende opbouw loop je de minste kans op fouten:

  • verzamel per subonderwerp de zoektermen
  • combineer ze met OR
  • plaats de termen tussen haakje openen en haakje sluiten
  • zet een AND tussen de uitgewerkte subonderwerpen

Voorbeeld: ( "Social Media" OR Social Network*  OR Facebook OR YouTube ) AND ("Health Promotion")  AND (Adolescen* OR Teen*) 

Doe 'trial searches' om de resultaten van je zoekstring te bekijken. Het verschil tussen twee searches kun je desgewenst bekijken met behulp van de Booleaanse operator NOT

Bekijk ook onderstaand filmpje met tips om slim te zoeken. 

Minilecture Slim Zoeken

6. Zoekstring

Je zoekt artikelen over het inzetten van social media om gezond leven te bevorderen bij tieners.

Booleaanse operatoren

  • OR; als je referenties zoekt waarin één van de zoektermen voorkomt
  • AND; als je referenties zoekt waarin beide zoektermen voorkomen
  • NOT; als je referenties zoekt waarin een zoekterm niet voorkomt. Ga hier zorgvuldig mee om, want je weet niet welke artikelen je uitsluit. 
  • NEAR; als je artikelen zoekt waarin beide zoektermen voorkomen. Tussen de zoektermen mogen slechts een aantal woorden zitten. De volgorde van de woorden speelt geen rol.

Haakjes​; als je zoektermen met zowel AND als OR wilt combineren, is het noodzakelijk gebruik te maken van haakjes openen en sluiten. Met social media AND adolescents OR teens vind je veel artikelen die wel gaan over tieners, maar niet in relatie met social media. Door haakjes te plaatsen rond de zoektermen die verbonden zijn met een Booleaanse operator krijg je veel minder maar wel veel betere zoekresultaten. Voorbeeld: social media AND (adolescents OR teens)

​Als je met synoniemen wilt gaat zoeken, verdient het echter de voorkeur dat je zelf een zoekstring gaat samenstellen:

  • bedenk zoektermen (zie Zoektermen) 
  • pas indien mogelijk tips als truncatie, aanhalingstekens toe (zie Zoektechniek)
  • verbind de zoektermen met OR 
  • zet haakje openen en haakje sluiten om alle zoektermen die je gevonden hebt voor een subonderwerp
  • herhaal dit voor de andere subonderwerpen
  • verbind de strings van de subonderwerpen met elkaar met behulp van een AND

Nu heb je een basiszoekstring gecreëerd die je voor meerdere databanken kunt gebruiken. Voor een aantal databanken kun je de zoekstring vervolmaken door toe te voegen:

  • thesaurustermen over het subonderwerp (zie Zoektechniek)
  • zoekvelden (zie Zoektechniek)

Algemeen voorbeeld:

(..... OR ..... OR .....) AND (..... OR ...... OR .....) AND (..... OR ..... OR .....)

Specifieke voorbeelden van een zoekstring vind je bij de verschillende databanken.

7. Verfijnen

Verfijnen kun je door de filters van de databanken te gebruiken. Je verfijnt op basis van de keuzes die je hebt beschreven in bv. het logboek (zie Zoekproces). Het is heel belangrijk je te realiseren dat je bij PubMed soms de meest actuele artikelen kwijt raakt als je de filters van de databank gebruikt (zie PubMed)

Filters zijn o.a.:

  • taal
  • publicatieperiode
  • artikel/tijdschrift (RCT, Systematic Review, Academic Journals)
  • leeftijd 
  • geslacht

Wees voorzichtig met de optie 'Full Text', probeer of je het artikel via een andere bron wel kunt vinden.

Wat kun je doen als het zoekresultaat te veel, te weinig of niet passend bij je zoekvraag is?

Te veel resultaten:

  • specifieke in plaats van algemene zoektermen gebruiken
  • zoektermen tussen aanhalingstekens plaatsen
  • een nieuw relevant onderwerp toevoegen aan je zoekstring. Bij iedere AND vermindert het aantal zoekresultaten
  • indien mogelijk een AND in plaats van een OR in de zoekstring gebruiken

Te weinig resultaten:

  • algemenere zoektermen toevoegen
  • truncatie toepassen (zie Zoektechniek)
  • een minder relevant onderwerp weglaten
  • indien mogelijk een OR in plaats van een AND gebruiken
  • andere bron(nen) kiezen

Niet passend bij je zoekvraag:

  • kijk kritisch naar je zoekstring, zoektermen
  • probeer andere bronnen te vinden

Filters kun je ook uitschrijven.

Voorbeeld voor de leeftijdscategorie ouderen:

“Ageing” OR “Aging” OR  “Elderly” OR “Elders” OR “Frail elderly” OR “Geriatric” OR “Old people” OR “Senior” OR “Seniors” OR “Senior adult” OR “Senior Adults”

Het ligt voor de hand ook de term "Aged" te gebruiken, maar vanwege de dubbele betekenis levert dat te veel ruis op

8. Zoekmethodes

Sneeuwbalmethode:

Met deze methode kun je snel en relatief gemakkelijk veel literatuur verzamelen over een onderwerp. Je raadpleegt de literatuurlijst van belangrijke artikelen om nieuwe literatuur te vinden. Die nieuw gevonden artikelen trek je ook weer na op bruikbare referenties, net zolang totdat deze methode niets meer oplevert. Op deze manier probeer je alle relevante literatuur op een bepaald gebied op te sporen, bijvoorbeeld voor een systematische review. Een nadeel kan zijn dat je terugzoekt in de tijd en daardoor steeds oudere literatuur vindt.

Citatiezoeken: 

Bij citatiezoeken gaat het erom wie de door jou gevonden publicatie geciteerd heeft. Zo vind je recentere literatuur. Je zoekt dan naar bronnen waarin naar jouw artikel verwezen wordt. Deze mogelijkheid vind je in sommige databases, onder andere in Google Scholar. Er wordt dan bij de zoekresultaten aangegeven in hoeveel andere publicaties naar deze bron is geciteerd, met links naar deze recentere

undefined

 

9. Beoordelen

Kijk kritisch naar je gebruikte bronnen en gebruik een checklist om ze te beoordelen.

Let op:

- de inhoud en het niveau van de bron

- de actualiteit van de informatie

- de geloofwaardigheid

- de autoriteit van de auteur of organisatie

- de inhoud (juistheid, objectiviteit, controleerbaarheid) van de informatie

Een voorbeeld van een checklist om de kwaliteit van je informatie(bronnen) te beoordelen, is de CRAAP test:

 

Minilecture Beoordelen van bronnen

Rayyan

Rayyan is een Review Management tool Je kunt het gebruiken voor :

  • Title/Abstract screening
  • Full text screening
  • Extraction

Je kunt het gratis gebruiken met meerdere beoordelaars. Je kunt ook de app downloaden zodat je op je telefoon snel een aantal referenties kunt beoordelen.

Review manager

Naast een Reference manager kan het handig zijn een Review manager te gebruiken. In een Reference manager worden de zoekresultaten per databank opgeslagen en vervolgens worden de referenties ontdubbeld, d.w.z. dat van de referenties die in meerdere databanken zitten de dubbelingen worden verwijderd. Het ontdubbelde resultaat plaats je in een Review manager en daarin selecteer je de referenties op basis van de in- en exclusiecriteria. Vanuit de Review manager worden de geïncludeerde referenties weer opgenomen in de Reference manager om te kunnen citeren in de publicatie.

RefWorks is de Reference manager die beschikbaar is via de Hanzehogeschool Groningen. Een alternatief is de gratis versie van MendeleyRayyan kun je gratis gebruiken door een account aan te maken op 

Atlas.ti

ATLAS.ti is een software-programma dat wordt gebruikt voor het coderen en analyseren van kwalitatieve onderzoeksgegevens, zoals:

  • ​​ allerlei tekstuele bestanden: interviews, (kranten-)artikelen, rapporten, blogs, etc.
  • (audio-)visuele bestanden zoals geluidsfragmenten, video’s of foto’s.

Bekijk hier de library guide over Atlas.ti

10. Bronvermelding

Bronverwijzingen of -vermeldingen zijn een essentieel onderdeel van een literatuuronderzoek. Je verwijst naar de bron waaruit de gebruikte informatie komt en maakt het mogelijk dat geïnteresseerden die bron kunnen opzoeken en bekijken. Bij het opnemen van de informatie in bv. je scriptie heb je de keuze tussen citeren (letterlijk overnemen) of parafraseren (in eigen woorden omschrijven). De vindbaarheid en controleerbaarheid van de informatie zijn dus belangrijk, evenals het voorkomen van plagiaat (overnemen van andermans teksten zonder bronverwijzing).

Er bestaan verschillende programma's die je helpen bij het opbouwen, beheren en gebruiken van een persoonlijk bestand met bibliografische referenties, en het maken van bronverwijzingen in een tekst en een literatuurlijst (bibliografie).

Via de Hanzehogeschool kun je gebruik maken van RefWorks. 

Minilecture Bronvermelding

Refworks

Refworks is een referentietool waarmee je je bronnen kunt opslaan, delen en verwerken.

Wat je met RefWorks kunt doen:

1. verzamelen van bronverwijzingen

2. de full text van bv. een wetenschappelijk tijdschriftartikel toevoegen

3. verwijzingen in je tekst opnemen

4. een bronnenlijst maken in een Worddocument of Google Docs

5. kiezen uit veelgebruikte citatie- of referentiestijlen

6. delen van folders met bronverwijzigingen

In de Library Guide over Refworks lees je alles over het aanmaken van een account en de mogelijkheden van het programma.

[anchornavigation]